Елімізде отбасылық құқық қатынастарын реттеу, ажырасқаннан кейін балалар мен ата-аналардың мүдделерін заң аясында қорғау және сот шешімдерінің кедергісіз орындалуын қамтамасыз ету бағытында тарихи әрі маңызды құқықтық шешім қабылданды.
Қазақстан Республикасының Конституциялық Соты ата-ананың баламен араласу тәртібін жүзеге асыру кезіндегі материалдық кедергілерді жоюға бағытталған соны қаулы шығарды. Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы таратқан ресми мәлімдемеге сүйенсек, бұл шешім қолданыстағы заңнамадағы азаматтардың құқықтарын шектейтін маңызды олқылықтардың заңды түрде жойылуына негіз болмақ.
Атқарушылық өндірістегі әділетсіз төлем заңдылықтары
Мәселенің өзегі сот арқылы ата-ананың баламен араласу тәртібі белгіленіп қойғаннан кейінгі атқару процесімен байланысты. Іс жүзінде бала өзімен бірге тұратын ата-ананың (көбіне анасының немесе әкесінің) сот шешімін әдейі орындамай, бала мен екінші ата-ананың кездесуіне қасақана кедергі келтіру жағдайлары жиі кездеседі. Мұндай сәтте заңды құқығы тапталған азамат сот шешімін мәжбүрлі түрде орындату үшін жеке сот орындаушысына жүгінуге мәжбүр болады.
Алайда, осы уақытқа дейін қолданыстағы заңнамалық актілерде өрескел құқықтық қайшылық орын алып келді:
«Қолданыстағы заңнама жеке сот орындаушысының қызметіне ақы төлеу міндетін тек сот шешімінің орындалуына кедергі келтірген ата-анаға ғана емес, сонымен қатар сот шешімі өз пайдасына шығарылған ата-анаға да жүктейді», – делінген Бас прокуратураның ресми хабарламасында.
Яғни, азамат алдымен сот процесінде жеңіске жетіп, өзінің заңды құқығын дәлелдейді, бірақ кейін сол құқығын іс жүзінде жүзеге асыру үшін жеке сот орындаушысына тағы да қосымша қаржылай ақы төлеуге міндеттелетін.
Конституцияға қайшы норма және Үкіметке берілген тапсырма
Конституциялық Сот бұл тәсілді азаматтардың заңды құқықтарын қорғауына жасалған қосымша материалдық кедергі деп танып, Ата заңға толықтай қайшы деген шешім шығарды. Жаңа қаулының негізгі концептуалды мәні мынада: егер сот белгілі бір ата-ананың баламен араласу және қарым-қатынас жасау құқығын ресми растаған болса, бұл құқықты жүзеге асыру барысында ешқандай жасанды тосқауылдар, оның ішінде негізсіз материалдық шығындар болмауға тиіс.
Ведомство өкілдері бұл қадамның тек ата-аналар арасындағы дауды шешіп қана қоймай, ең алдымен баланың психологиялық саулығы мен оның 2 ата-анасымен де тең дәрежеде отбасылық байланысты сақтау құқығын қамтамасыз ететінін атап өтті. Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарын іске асыру мақсатында Қазақстан Республикасының Үкіметіне 6 ай мерзім ішінде қолданыстағы заңнамалық актілерге тиісті өзгерістер мен толықтырулар енгізу жүктелді. Осы уақыт ішінде жеке сот орындаушыларының қызметіне ақы төлеудің жаңа, әділ тәртібі заң жүзінде бекітілуі тиіс.
Бұл шешім еліміздегі атқарушылық өндіріс жүйесінің ашықтығы мен әділдігін арттырудағы, сондай-ақ баланың құқықтарын бәрінен биік қоятын құқықтық мемлекет негіздерін нығайтудағы маңызды қадамы.
Еліміздегі жұмыссыздарға 6 айға дейін тегін кәсіптік оқу ұсынылады — jananews.kz
