Еліміздің халықаралық инвестициялық аренадағы беделін нығайту, ұлттық экономиканы жаһандық технологиялық сын-қатерлерге бейімдеу және заң үстемдігі аясында шетелдік капиталдың құқықтық кепілдіктерін қорғау мақсатында жоғары деңгейдегі стратегиялық іс-шара өтуде.
Астана қаласында Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Шетелдік инвесторлар кеңесінің 38-ші пленарлық отырысы ұйымдастырылды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен өткен бұл жиынға әлемдік алпауыт компаниялардың жетекшілері мен халықаралық сарапшылар қатысып, ел экономикасы мен цифрлық экожүйені заңды трансформациялау мәселелерін талқылады.
Халықтық Конституция және инвесторлар құқығын қорғау
Президент өз сөзінде геосаяси және сыртқы конъюнктураның қолайсыздығына қарамастан, Қазақстан экономикасы өткен жылы 6,5 %-ға өсіп, ішкі жалпы өнім (ІЖӨ) көлемі 300 миллиард долларлық тарихи межеден асқанын мәлімдеді. Тікелей шетелдік инвестицияның жиынтық көлемі 150 миллиард доллардан асып, Орталық Азия аймағына құйылған барлық капиталдың шамамен 70 %-ын құрайды. Мемлекет басшысы бұл жетістіктердің басты тірегі заң үстемдігі мен саяси тұрақтылық екенін атап өтіп, символдық мәнге ие тарихи оқиғаға тоқталды:
«Жалпыұлттық тарихи референдумның қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясын қабылдадық, бұл құжат қазірдің өзінде халықтық Конституция ретінде танылды. Негізгі заңның бүгінгі отырыс қарсаңында күшіне енуі символдық мәнге ие. Жаңартылған конституциялық нормалар инвесторлар құқығын барынша жоғары деңгейде қорғайды».
Институционалдық қолдау аясында инвестициялық рәсімдерді жеңілдететін Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа іске қосылды. Сондай-ақ, Инвестициялық штабтың жедел шешімдерімен қатар, шетелдік кәсіпкерлер үшін жеңілдіктер мен оңайлатылған көші-қон ережелерін ұсынатын «Altyn visa» бағдарламасы заңды түрде табысты жұмыс істеуде.
2026 жыл — Жасанды интеллект және цифрлық даму жылы
Қасым-Жомарт Тоқаев әлем технологиялық жаңғырудың жаңа кезеңіне қадам басқанын және ЮНКТАД болжамы бойынша, 2033 жылға қарай әлемдік жасанды интеллект экономикасының көлемі 5 триллион долларға жуықтайтынын айтты. Осы жаһандық трендке сай, Қазақстанда 2026 жыл — Жасанды интеллект және цифрлық даму жылы болып ресми түрде жарияланды. Цифрлық қауіпсіздік пен инфрақұрылымды нығайту бағытында мынадай заңды қадамдар жасалды:
— Жаңадан Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі құрылып, Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі арнайы кеңес өз жұмысын бастады;
— Орталық Азия елдері арасында алғаш рет озық технологиялар негізінде екі суперкомпьютер сәтімен іске қосылды;
— Парламент қабылдаған Цифрлық кодекс, «Жасанды интеллект туралы» заң және «Digital Qazaqstan» стратегиясы ел дамуының айқын технологиялық жол картасын түзеді;
— Amazon, G42 сияқты әлемдік Big Tech алпауыттарының қатысуымен Деректерді өңдеу орталықтарының (ДӨО) заманауи алқабы құрылуда. Қазақстан Конституциясының жаңа редакциясы әр адамның дербес деректерін қорғауға заңды кепілдік береді.
Президенттің Жарлығына сәйкес, жасанды интеллект орта білімді жаңғыртудың негізгі элементіне айналады. Бурабай мен Астанадағы «Alem.ai» халықаралық орталығы, «TUMO» және «Tomorrow School» жаңа буын мектептері ашылып, Telegram және Presight компанияларымен бірлескен зертханалар құрылды. ЖИ саласындағы әлемге әйгілі сарапшы доктор Ли Кай Фу мемлекеттік органдардың жоғары лауазымды басшыларына стратегиялық басқару және ұлттық технологиялық стекті дамыту бойынша арнайы оқу семинарын өткізді. Оған қоса, өңірдегі тұңғыш арнаулы Жасанды интеллект университеті білім алушыларды заңды түрде қабылдай бастады.
Логистика, Мұнай-газ және Сирек кездесетін металдар
Экономиканың базалық секторларын цифрландыру аясында көлік дәліздерін біртұтас байланыс қағидатымен реттейтін «Smart Cargo» цифрлық платформасы енгізілді. Мұнай-газ саласында көміртегін өндіру нысандарының цифрлық көшірмелері жасалып, ЖИ негізінде жабдықтардың істен шығуын болжайтын жүйелер іске қосылды. «Астана» халықаралық қаржы орталығы (АХҚО) FinTech Lab реттеу алаңдары арқылы ағылшын құқығы негізінде инновацияларды сынақтан өткізудің қауіпсіз алаңына айналды.
Аса маңызды материалдар мен геология саласында ашықтықты қамтамасыз ету мақсатында жасалған реформалар келесі мәтінде толық сипатталған.
Қазақстанның инвестициялық және геологиялық платформасының негізгі мазмұны
Елдің табиғи ресурстар әлеуетін арттыру және халықаралық стратегиялық серіктестікті кен өндірісі операторларымен іс жүзінде ілгерілету мақсатында қабылданған мемлекеттік шаралардың маңызы зор. Ең алдымен, Мемлекет басшысының тапсырмасымен іске қосылған «Жер қойнауын пайдаланудың бірыңғай платформасы» лицензиялауға қатысты 22 мемлекеттік қызметті заңды түрде толық автоматтандыруға берік негіз қалады.
Геология және архивтік деректер саласында бұрын тек қағаз және магниттік форматтарда сақталып келген 4,7 миллионнан астам архивтік геологиялық құжаттар мен материалдар бірыңғай ұлттық цифрлық қорға көшіріліп, оларды заңды қорғау тетіктері пысықталды. Оған қоса, технологиялық инфрақұрылым бағытында тарихи геологиялық деректерді заманауи, машина оқи алатын форматқа жедел түрлендіру үшін жасанды интеллект технологияларын қолдану процесі басталды.
