Еліміздің негізгі заңнамалық базасын нығайту, азаматтардың жеке меншік құқықтарын заңды қорғау және жылжымайтын мүлік нарығындағы қатынастарды реттеу мақсатында маңызды конституциялық реформалар күшіне енді.
Ағымдағы жылдың 1-шілдеден бастап ресми қолданысқа енген жаңа Конституция тұрғын үй мен жеке меншік құқығын қорғауды айтарлықтай күшейтетін нормаларды бекітті. Жаңа заңнамалық түзетулерге сай, бұдан былай ешкімді өзінің баспанасынан шығару немесе мүлкін мәжбүрлі түрде тартып алу соттың тиісті шешімінсіз жүзеге асырылмайды.
Ең маңызды құқықтық ерекшелік — бұл конституциялық норма тек пәтер иелеріне ғана емес, тұрғын үйді заңды негізде пайдаланып жүрген барлық тұлғаларға, соның ішінде жалға алушыларға да (жалдаушыларға) тікелей қатысты.
Сарапшы пікірі: Жалға беру нарығының жаңа деңгейге көтерілуі
Жылжымайтын мүлік нарығының танымал сарапшысы Виталий Шалаевтың заңды талдауына сүйенсек, бұл конституциялық өзгеріс жалға беру нарығын түбегейлі өзгертпейді, бірақ тараптарды құқықтық өрісте жауапкершілікпен әрекет етуге заңды түрде ынталандырады. Бұдан былай пәтер иелері мен жалға алушылар үшін ауызша уағдаластықтарға емес, заң талаптарына сай рәсімделген ресми шарттарға сүйену басты басымдыққа айналады. Конституциялық түзету аясында келісімшарттарды әзірлеуге қойылатын негізгі талаптар:
— Дайын үлгідегі немесе ауызша келісімдердің құқықтық тәуекелі тым жоғары, сондықтан заңды мәмілелер тек жазбаша бекітілуі тиіс;
— Шарт ішінде екі тараптың құқықтары мен міндеттері, келісімді біржақты бұзу тәртібі мен пәтерді босату уақыты егжей-тегжейлі жазылуы қажет;
— Келісімшарт талаптарының нақтылығы болашақта туындауы мүмкін кез келген мүліктік дау-дамайлардың алдын алады.
Құқықтық коллизиялар мен алдағы сот тәжірибесі
Сарапшы жаңа конституциялық норманы іс жүзінде қолдану барысында әлі де нақтылауды қажет ететін, жауапсыз заңнамалық сұрақтар мен коллизиялардың бар екенін алға тартады. Мәселен, егер жалға алушы жасалған келісімшарт талаптарын өрескел бұзса (жалдау ақысын уақытында төлемесе, мүлікке зақым келтірсе), бірақ пәтерден өз еркімен шығудан бас тартқан жағдайда иесінің құқығы қалай қорғалады?
Жаңа заң талаптарының орындалу тетіктері келесі реттілікпен сипатталады:
Қорыта айтқанда, бұл түзетулер жалға беру нарығын көлеңкеден шығарып, оны заң талаптарына сай рәсімделген ашық әрі құқықтық жүйеге айналдыруға ықпал етеді. Сондай-ақ, адамның мүлкін сот шешімінсіз тартып алу заңмен тыйым салынады.
«Әділет» партиясында мүшелік жарнаның көлемі айқындалды — jananews.kz
