Әлемдік қуат нарығында шикізат қорының күрт азаюына байланысты жаңа дағдарыс белгілері байқала бастады. Халықаралық сарапшылар мен ірі қаржы институттарының мәліметінше, геосаяси қақтығыстар мен тасымал жолдарындағы бұғаулар салдарынан әлемдік мұнай қоры соңғы 8 жылдағы ең төменгі деңгейге жақындап қалды.
Бұл үрдіс таяу уақытта жаһандық нарықта отын тапшылығын тудырып, бағаның кезекті рет шарықтауына әкелуі мүмкін.
Ормуз бұғазындағы дағдарыс және жеткізілім тапшылығы
Халықаралық энергетикалық агенттік Таяу Шығыстағы шиеленіс басталғалы бері Парсы шығанағы өңірінен мұнай жеткізудің жиынтық шығыны 1 миллиард баррельден асқанын хабарлады. Қазіргі уақытта Ормуз бұғазындағы шектеулер мен қауіпсіздік тәуекелдері салдарынан тәулігіне 14 миллион баррельден астам мұнай аймақтан сыртқа шығарылмай отыр. Сарапшылар бұл жағдайды жаһандық ұсынысқа жасалған бұрын-соңды болмаған ауыр соққы деп бағалайды. Осы іркілістердің кесірінен наурыз айында жаһандық қор 129 миллион баррельге қысқарса, сәуірде АҚШ пен Израильдің Иранға жасаған соққыларынан кейін тағы 117 миллион баррельге төмендеді. Ең үлкен құлдырау ЭЫДҰ елдерінде тіркеліп, бұл мемлекеттердегі жерүсті қорлары 146 миллион баррельге азайған.
Goldman Sachs болжамы және нарықтағы тұрақсыздық
Әлемдегі ең ірі инвестициялық банктердің бірі Goldman Sachs қоймалардағы мұнайдың жалпы әлемдік қоры тек 101 күндік тұтынуға ғана жететінін есептеп шығарды. Банк талдаушыларының болжамына сәйкес, бұл көрсеткіш мамыр айының соңына қарай 98 күнге дейін төмендеуі мүмкін. Сұраныстың жалпы деңгейде төмендегеніне қарамастан, сәуір айында мұнай қоры тәулігіне орта есеппен 6,6 миллион баррельге кеміді, бұл — бақылау жүргізу тарихындағы ең үлкен екінші рекордтық төмендеу. АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздердің тұрақсыздығы мен теңіз блокадасы жағдайында эталондық мұнай бағасы бір кезеңде барреліне 144 долларға дейін көтеріліп, нарықтағы құбылмалылықты күшейтті.
Балама бағыттар және болашақ ахуалы
Қалыптасқан қиын жағдайдың салдарын жұмсарту үшін Сауд Арабиясы мен Біріккен Араб Әмірліктері мұнай экспортының бір бөлігін Ормуз бұғазынан тыс балама бағыттар арқылы жөнелте бастады. Сонымен қатар, АҚШ пен Атлант бассейніндегі өзге өндірушілер Азия елдеріне шикізат жеткізуді ұлғайтты.
Дегенмен, Financial Times басылымының ескертуінше, АҚШ-тағы бензин қоры жазғы демалыс маусымының шыңында тарихи төмен деңгейге жетуі мүмкін. Транзит көлемі біртіндеп қалпына келген күннің өзінде, әлемдік нарықтағы әлемдік мұнай қоры тапшылығы кем дегенде жыл соңына дейін сақталады. Осындай жағдайда Қазақстан өз кезегінде ішкі нарықты қамтамасыз ету және экспорттық әлеуетті тұрақтандыру үшін мұнай өңдеу көлемін 39,2 миллион тоннаға дейін арттыруды көздеп отыр.
