Таяу Шығыстағы көпжылдық әскери-саяси шиеленісті тоқтатуға бағытталған тарихи қадамның заңды жалғасы жарияланды.
Вашингтон мен Тегеран арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумға ағымдағы жылдың 19 маусымында Швейцария Альпілерінде орналасқан әйгілі Бюргенсток курортында ресми түрде қол қойылады. Швейцария Сыртқы істер министрлігінің таратқан ресми хабарламасына сәйкес, бұл аймақтық таңдау халықаралық дипломатиялық миссиялардың қауіпсіз және бейтарап алаңда кездесуін қамтамасыз ету мақсатында мақұлданды. Бастапқыда халықаралық бұқаралық ақпарат құралдары келіссөздер мен салтанатты рәсім Женева қаласында өтеді деп болжаған еді.
Делдалдардың рөлі мен Бюргенстокты таңдау себебі
Бұл бірегей тарихи орынды таңдауға тек Пәкістан мен Қатар мемлекеттерінен келген ресми делдалдар ғана емес, АҚШ пен Иран тараптары да бірдей деңгейде мүдделілік танытып, бірлесе ұсыныс тастады. Швейцарияның СРФ (SRF) ақпарат агенттігінің мәліметтеріне қарағанда, Бюргенсток курортының негізгі таңдау ретінде бекітілуі Қатар билігінің бұл процестегі белсенді делдалдық рөлімен де тығыз байланысты.
Негіздемелік келісімге қол қою рәсімі өтетін зәулім қонақүй кешені тікелей катарлық инвесторлардың меншігіне жатады. Айта кетейік, бұл курорт халықаралық ірі саяси шараларды жоғары деңгейде өткізу тәжірибесіне ие. Мәселен, 2024 жылдың маусым айында Бюргенсток аумағында Украина бойынша екі күндік ауқымды бейбітшілік конференциясы ұйымдастырылып, оған әлемнің шамамен 100 елі мен беделді халықаралық ұйымдарының өкілдері, соның ішінде ең ірі G7 мемлекеттерінің басшылары қатысқан еді.
Бейбітшілік уағдаластығының маңызды пункттері
Еске сала кетсек, 15-маусымға қараған түнде Иран, Пәкістан және АҚШ билігі Вашингтон мен Тегеран арасындағы бейбітшілік келісімі бойынша ортақ мәмілеге келгендерін ресми түрде жариялаған еді. Басты құжат негізінде қос тарап Ливан аумағын қоса алғанда, Таяу Шығыстағы барлық шиеленіс ошақтарында соғыс қимылдарын дереу және біржола тоқтатуға заңды келісім берді. Халықаралық келісім аясында атқарылатын негізгі дипломатиялық шаралар:
— Ливанды қамти отырып, барлық майдан шептерінде қақтығыстарды толықтай доғару;
— Әлемдік сауда-логистикалық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында бұғазды кеме қатынасына еркін беру;
— Иранның ядролық бағдарламасы бойынша келісілген міндеттемелердің орындалуын қатаң бақылау.
Швейцария Альпілерінде қол қойылатын бұл тарихи меморандум аймақтағы атысты тоқтату режимін алдағы 60 күнге ұзартуға құқықтық негіз қалайды. Осы мерзім ішінде АҚШ пен Иранның заңгерлері мен әскери сарапшылары соңғы келісімшарттың барлық техникалық және құқықтық егжей-тегжейлерін түпкілікті пысықтайтын болады.
Бұл жаһандық бейбітшілік құжаты тек Таяу Шығыс аймағының ғана емес, сонымен бірге халықаралық энергетикалық нарықтар мен әлемдік қауіпсіздік архитектоникасының тұрақтылығын қалпына келтірудің негізгі кепіліне айналмақ.
Президент Қауіпсіздік Кеңесінің отырысын өткізді — jananews.kz
