Еліміздің сауда инфрақұрылымында, соның ішінде ірі азық-түлік базарларында тәртіп орнату және көлеңкелі экономикамен күрес шаралары жаңа деңгейге көтерілді.
ҚР Сауда және интеграция министрі Арман Шаққалиевтің төрағалығымен өткен арнайы кеңесте азық-түлік базарларында заңдылықты қамтамасыз ету және тауар өткізу тізбектеріндегі тиімсіз делдалдарды қысқарту мәселелері жан-жақты қаралды. Министрліктің баспасөз қызметі хабарлағандай, мемлекеттік органдар бірлесіп жүргізген ауқымды рейдтер мен салықтық талдау жұмыстарының нәтижесінде көптеген заң бұзушылықтар әшкереленді. Бұл кешенді шаралар нарықтағы бағаның негізсіз өсуіне жол бермеу және сауда субъектілерінің қаржылық айналымын ашық көрсетуін қамтамасыз ету мақсатында қолға алынды.
Салықтық талдау нәтижесі және бақылау-касса машиналарының жоқтығы
Кеңес барысында ҚР Қаржы министрлігінің мамандары жүргізілген тексерулердің ресми мәліметтерін ұсынды. Ведомство өкілдері 38 ірі азық-түлік базарына жедел тексеру жүргізіп, олардың аумағында қызмет ететін сауда субъектілерінің қаржы-шаруашылық қызметіне терең талдау жасады. Сәтті атқарылған бақылау шараларының қорытындысы бойынша мониторинг жүргізу үшін арнайы 67 азық-түлік базары іріктелді. Салыстырмалы түрде алсақ, бұл базарларда жалпы саны 16 640 сауда субъектісі тұрақты қызмет атқарады. 4 843 кәсіпкердің арнайы бақылау-касса машиналарын тіркеместен бөлшек саудамен айналысқаны белгілі болды.
5 846 сауда субъектісінде заңды түрде тіркелген POS-терминалдардың жоқтығы анықталды. Өздерінің нақты табысын төмендетіп көрсетуге әрекет жасаған 247 кәсіпкер анықталып, оларға қатысты қосымша қаржылық талдау мен хронометраждық тексерулер тағайындалды.
Бұдан бөлек, 109 кәсіпкерге заңды тыңдауға келу туралы ресми хабарлама жолданды. Қазіргі уақытта олардың 74-іне қатысты тыңдау процесі аяқталып, нәтижесінде жалпы сомасы 3,5 млрд теңгеге қосымша жиынтық табыс декларациялары мемлекетке тапсырылды.
Ішкі істер органдарының жұмысы және алгоритмді енгізу
Базарлардағы құқықтық тәртіпті нығайту жұмыстарына ішкі істер органдары да белсенді түрде тартылды. Полиция қызметкерлерінің берген ресми мәліметінше, базарлар мен оған іргелес жатқан аумақтарда заңсыз көше саудасының 2 345 фактісі, рұқсат етілмеген заңсыз сауданың 37 дерегі және заңсыз кәсіпкерлікпен айналысудың 201 жағдайы анықталып, заң шеңберінде тиісті шаралар қолданылды.
Алдағы уақытта бұл бағыттағы жұмыстар мемлекеттік органдар мен жергілікті әкімдіктер арасындағы жауапкершілікті нақты бөлуді көздейтін бірыңғай алгоритм негізінде жүйелі түрде жалғасады. Өңірлердегі атқарушы органдарға базарларды бақылауды барынша күшейту, заманауи цифрлық бейнебақылау жүйелерін орнату және бағаны қолдан өсіретін тиімсіз делдалдарды анықтап, оларды осы сауда жүйесінен шығару жұмыстарын жандандыру тапсырылды. Сонымен қатар, рұқсат етілген сауда үстемақыларының мөлшеріне де бақылау қатаңдатылды. Ресми қорытынды мәлімдемеде заң бұзған нысандарға қатысты былай деп атап көрсетілген:
«Тәуекел факторларын ескере отырып, заңсыз қызметтен бастап көлеңкелі жұмыспен қамтуға дейінгі, сондай-ақ санитарлық және өрт қауіпсіддігі талаптарының өрескел бұзылуы тіркелген 63 азық-түлік базары анықталды. Бұл нысандардың барлығы мемлекет тарапынан ерекше бақылауға алынды».
Атқарылып жатқан бұл кешенді реформалар сауда саласын ашық әрі бәсекеге қабілетті етуге, тұтынушылардың құқығын қорғауға және мемлекет бюджетіне салық түсімдерін арттыруға тікелей септігін тигізеді.
