Халықаралық геосаяси аренада Таяу Шығыстағы жағдайды тұрақтандыруға бағытталған тарихи ірі қадам жасалды. АҚШ Президенті Дональд Трамп Иранмен соғысты тоқтату туралы алдын ала маңызды келісімге қол қойылғанын ресми түрде мәлімдеді.
ВВС ақпарат агенттігі хабарлағандай, аталған құжаттың негізгі егжей-тегжейлері жақын арада жұртшылық назарына ұсынылады. Бұл дипломатиялық уағдаластық екі ел арасындағы көпжылдық әскери-саяси текетіресті бәсеңдетіп, жаһандық энергетикалық және қауіпсіздік жүйесін жаңа арнаға бұруға негіз салады.
G7 саммитіндегі мәлімдеме және Ормуз бұғазының ашылуы
АҚШ басшысы бұл қуанышты жаңалықты G7 саммиті аясында Франция Президенті Эмманюэль Макронмен өткен екіжақты келіссөздер барысында ашық жариялады:
«Мен оған қол қойылғанын, келісімге толықтай қол қойылғанын айтуға қуаныштымын».
АҚШ-тың жоғары лауазымды шенеуніктері берген қосымша мәліметтерге сәйкес, стратегиялық маңызы бар Ормуз бұғазы алдағы жұма күні қайта ашылады. Дәл осы күні Женева қаласында қос тараптың ресми өкілдерінің қатысуымен келісімге ресми әрі салтанатты түрде қол қою рәсімі жоспарланған. Сонымен қатар, осы аптада Иранның ядролық бағдарламасы бойынша кезекті техникалық келіссөздер кезеңі басталады. АҚШ әкімшілігі Иранға салынған халықаралық санкцияларды жеңілдету немесе бұғатталған қаржылық активтерді босату үрдісі Тегеранның келісім шарттары мен міндеттемелерін қаншалықты нақты орындауына байланысты болатынын қатаң ескертті.
Меморандумның негізгі пункттері мен 60 күндік мерзім
АҚШ Вице-президенті Джей Ди Вэнс CNN телеарнасына берген сұхбатында Вашингтон мен Тегеран арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумның жалпылама сипаттағы құжат екенін мәлімдеді. Оның айтуынша, негізгі құжат шамамен бір жарым беттен тұрады және көптеген техникалық мәселелер алдағы уақытта нақтыланады:
«Келіссөздің техникалық кезеңінде бірқатар мәселе бойынша егжей-тегжейлі мәліметтерді пысықтауымыз керек, бірақ меморандум ирандықтар келісім бойынша өз міндеттемелерін орындау арқылы келісімнен пайда көретініне негіз жасайды. Құжаттың бірінші пунктінде Иранның аймақтық бейбітшілік пен тұрақтылықты қамтамасыз етуге міндеттенетіні, бұл террористік ұйымдарды қаржыландыруды тоқтатуды қамтитыны айтылған. Ең бастысы, олар ядролық қару жасамауға тексерілуге жататын міндеттеме алады».
Ресми мәлімет бойынша, бұл құжатқа электронды форматта АҚШ Президенті Дональд Трамп, Вице-президент Джей Ди Вэнс және Иран парламентінің спикері Мохаммад-Багер Галибаф қол қойған. Қабылданған уағдаластық аймақтағы атысты тоқтату режимін тағы 60 күнге ұзартуға мүмкіндік береді. Осы уақыт аралығында тараптар соңғы келісімнің барлық құқықтық егжей-тегжейлерін толық үйлестіруі қажет. Трамп келісімнің толық мәтіні жұма күнгі рәсімнен кейін ресми жарияланатынын жеткізді.
Бұл халықаралық құжат Таяу Шығыс аймағында ғана емес, бүкіл әлемде бейбітшілік пен қауіпсіздікті сақтаудың заманауи тетіктерін қалыптастыруға жол ашады.
