Еліміздің энергетикалық қауіпсіздігін нығайту, өсіп келе жатқан экономиканы сенімді қуат көздерімен қамтамасыз ету және жаһандық экологиялық талаптарға сай «жасыл» трендтерді ілгерілету бағытында тарихи мәлімдеме жасалды.
Бір палаталы Парламент — Құрылтайдың ашылуы аясында өткен Палаталардың бірлескен отырысында Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстандағы алғашқы атом электр станциясының (АЭС) құрылысы келесі жылы (2027 жылы) басталатынын ресми түрде жариялады. Президент өз сөзінде ұлттық энергетикалық теңгерімді әртараптандыру мен инфрақұрылымды жаңғыртудың мемлекеттік стратегиясын нақтылап берді.
Атом генерациясы — энергетикалық дербестік кепілі
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның әлемде уран өндіру бойынша көшбасшы екенін және елде бұрыннан қалыптасқан берік ядролық инфрақұрылымның бар екенін атап өтті. Сала мамандары мен халықаралық сарапшылардың қолдауына ие болған бұл қадамның ел болашағы үшін заңды маңызы зор:
«Біз атом генерациясын өте дұрыс таңдадық. 2024 жылғы тарихи референдум кезінде халық қабылдаған шешім, шын мәнінде, өркениетті сипатқа ие. Бұл — елдің энергетикалық дербестігінің кепілі, қуатты көп тұтынатын келешек цифрлық экономиканың сенімді тірегі. Келесі жылы алғашқы атом электр станциясының құрылысы басталады», – деді Мемлекет басшысы.
АЭС құрылысының басталуы елімізде іске қосылатын ірі деректерді өңдеу орталықтары мен жасанды интеллект (ЖИ) технологияларының үздіксіз жұмыс істеуіне қажетті базалық генерацияны қалыптастырмақ.
Газдандыру және «жасыл» энергетика көрсеткіштері
Президент қазіргі уақытта ұлттық экономиканың негізін көмір, мұнай және газ секілді дәстүрлі көмірсутегі шикізаттары құрап отырғанын, олар бюджетке валюталық түсім әкелумен қатар қалалар мен ауылдарды арзан жылу және қуатпен қамтып отырғанын айтты. Осы ретте елді мекендерді газдандыру жұмыстарын жеделдету бойынша нақты міндеттер қойылды:
— Қазіргі уақытта 65 %-ға жуықтап қалған елді мекендерді газбен қамту көрсеткішін 80 %-ға дейін жеткізу тапсырылды;
— Баламалы қуат көздерінің ұлттық теңгерімдегі үлесі қазірдің өзінде 7 %-дық көрсеткішке жетті.
Экономиканың қарқынды дамуын қамтамасыз ету мақсатында 2029 жылға қарай елімізде 13 гигаваттан (ГВт) астам жаңа қуат көздері іске қосылуы тиіс. Бұл ауқымды жобалардың кемінде төрттен бірі таза жаңартылатын энергия көздері есебінен жүзеге асырылады.
«Таза көмір» ұлттық жобасы және 3 жаңа ЖЭО құрылысы
Мемлекет басшысы табиғат сыйлаған артықшылығымыз — көмірдің мол қорын да тиімді әрі экологиялық таза жолмен пайдалану қажеттігіне тоқталды. Осы мақсатта биыл наурыз айында «Таза көмір генерациясы жөніндегі ұлттық жоба» ресми қабылданған еді. Президент алдағы 3 жыл ішінде жоғары экологиялық стандарттарға сай келетін заманауи технологияларды пайдаланып, еліміздің 3 маңызды өңірінде жаңа жылу электр станцияларын (ЖЭО) салуды тапсырды:
-
Көкшетау қаласындағы жаңа ЖЭО;
-
Семей қаласындағы заманауи ЖЭО;
-
Өскемен қаласындағы экологиялық ЖЭО.
«Мұны созуға болмайды. Әйтпесе істен гөрі сөз көбейіп кетті», – деп Президент Үкімет пен жауапты ведомстволардың жұмысын заңды түрде сынға алды.
Бұл ауқымды заңнамалық және инфрақұрылымдық реформалар Қазақстанның өнеркәсіптік әлеуетін арттырып, халықты сенімді әрі қауіпсіз энергиямен толық қамтамасыз етуге заңды кепілдік береді.
