Қазақстанның құқықтық жүйесі мен экологиялық заңнамасында тарихи бетбұрыс орын алды. Бүгін, 2026 жылдың 1-шілдесінде Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясы ресми түрде заңды күшіне енді.
Бұл мемлекеттік құжат қоғам мен әрбір азаматтың қоршаған ортаны қорғаудағы жауапкершілігін мүлде жаңа деңгейге көтереді. ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің ресми мәлімдеуінше, Ата заңның бұл жаңа бағыты ел тарихында экологиялық міндеттерді ең жоғары заңнамалық деңгейде бекітудің алғашқы үлгісі болады.
Экологиялық мәдениеттің заңды негіздері: 37-бап
Жаңа Конституцияның қабылдануы ел ішіндегі экологиялық жауапкершілікті күшейтуге және халық арасында жаңа экологиялық мәдениетті қалыптастыруға құқықтық негіз қалайды. Ата заңның кіріспе бөлімінде азаматтардың келер ұрпақ алдындағы тарихи жауапкершілігі мен табиғи ресурстарды ұтымды пайдаланудың маңызы айқындалған.
Конституциялық жаңа өзгерістердің негізгі құқықтық сипаты:
— Конституцияның 37-бабында әрбір азаматтың табиғатты қорғау және қоршаған ортаға ұқыпты қарау міндеті заңды түрде шегелеп бекітілді;
— Табиғи байлықты сақтау және экологиялық тепе-теңдікті бұзбау мемлекеттің орнықты дамуының басты шарты ретінде танылды.
«Таза Қазақстан» жобасының ауқымы мен нәтижелері
Конституциялық деңгейде бекітілген бұл жаңа қағидаттар бүгінде елімізде кеңінен қанат жайған «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасының идеологиялық негізіне айналды. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев бұл жобаның қоршаған ортаның тазалығына, ойдың тазалығына және жоғары азаматтық жауапкершілікке негізделген жаңа қоғамдық үлгі екенін бірнеше мәрте атап өткен болатын. Министрлік таратқан ресми есептерге сүйенсек, экологиялық бағдарлама іске қосылғаннан бері мынадай ауқымды көрсеткіштер тіркелді:
-
Жасыл желек қоры: Республика бойынша 5,2 миллион ағаш отырғызылды;
-
Тазарту жұмыстары: Қалалар мен ауылдарда 2,2 миллион тонна қоқыс қалдығы жиналып, заңды түрде утилизацияланды;
-
Аумақтарды оңалту: Жалпы ауданы 3,4 миллион гектар аумақ толықтай қоқыстан тазартылды;
-
Халықтық қолдау: Жыл сайын өткізілетін заңды экологиялық акциялар мен сенбіліктерге 6,5 миллионнан астам адам белсенді қатысып келеді.
Ведомство өкілдері шынайы жанашырлықтың күнделікті қарапайым іс-әрекеттерден — суды үнемдеу, қоқыс тастамау және өз ауласының тазалығын сақтаудан басталатынын ескертіп, барша ел тұрғындарын осы игі істі заң аясында қолдауға шақырды.
Жаңа Конституциядағы экологиялық міндеттемелердің сипаттамасы
Еліміздің жаңа құқықтық моделі аясында экологиялық жауапкершілікті арттыруға бағытталған біртұтас мемлекеттік стратегия айқындалды. Ең алдымен, Конституцияның күшіне енуі қоршаған ортаны қорғауды мемлекеттік және азаматтық деңгейдегі басты міндеттердің қатарына заңды түрде қосты.
Құқықтық салада Ата заңның 37-бабы аясында әрбір тұрғынның табиғатқа жанашырлықпен қарау міндеті бекітіліп, табиғи ресурстарды негізсіз ысырап етуді шектейтін құқықтық тетіктер толық пысықталды. Оған қоса, экологиялық инфрақұрылым бағытында «Таза Қазақстан» ұлттық жобасының мүмкіндіктерін пайдалану, яғни республика бойынша миллиондаған гектар аумақты тазарту және ағаш отырғызу арқылы жасыл экономика элементтерін заңды түрде енгізу процесі қолға алынды.
Институционалдық басқаруды күшейту мақсатында Экология және табиғи ресурстар министрлігінің жұмысы жандандырылып, тұрмыстық қалдықтарды өңдеу мен экологиялық заң бұзушылықтардың алдын алуды заңды шешуге басымдық берілді. Сонымен қатар, қоғамдық-идеологиялық тренд аясында мектептерде білім беру, экологиялық мәдениетті қалыптастыру және сенбіліктерді қолдау шаралары жүзеге асырылып, бұл қадамдар келешек ұрпақ үшін қауіпсіз әрі қолайлы өмір сүру ортасын қалыптастыруға зор септігін тигізеді.
Трамп жанармай құю бекеттерін бензин бағасын төмендетуге шақырды — jananews.kz
