Еліміздің нарығындағы өнімдердің қауіпсіздігін арттыру, көлеңкелі экономикамен және контрафактілік тауар айналымымен заңды түрде күресу, сондай-ақ тұтынушылардың құқықтарын қорғау мақсатында цифрлық реформалар аясы кеңеюде.
Қазақстан Республикасы Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі Тауарларды таңбалау және қадағалау жөніндегі бірыңғай оператормен бірлесіп, тұрмыстық химия мен косметикалық өнімдерді цифрлық таңбалау және қадағалау бойынша пилоттық жобаны сәтті аяқтады. Бұл жоба нарықты заңсыз өнімдерден тазарту және өндірістен бастап дүкен сөрелеріне дейінгі бүкіл жеткізу тізбегінің ашықтығын заңды қамтамасыз ету бағытындағы маңызды қадамы.
Пилоттық жобаның ауқымы және технологиялық эксперименттер
Аяқталған қанатқақты жобаға тауар айналымы тізбегінің әртүрлі деңгейлерін қамтитын 20 ірі ұйым ерікті түрде қатысты. Олардың қатарында 7 отандық өндіруші кәсіпорын, сондай-ақ ірі халықаралық импорттаушылар мен көтерме және бөлшек сауда өкілдері бар.
Қолданыстағы өндіріс пен тауар айналымы жағдайында сәйкестендіру құралдарының тиімділігін бағалауға мүмкіндік беретін 12 технологиялық эксперимент жүргізілді. Сыртқы экономикалық қызметтің тауар номенклатурасы (СЭҚ ТН) кодтары бойынша жеті негізгі тауар тобы заңды сүзгіге алынды. Олардың қатарында сабын, жуу және тазалау құралдары, сәндік косметика, шаш пен ауыз қуысына күтім жасауға арналған өнімдер бар. Қатысушылар таңбалау жүйесінің толық жұмыс циклін — таңбалау кодтарын шығару мен өнімді қаптамаларға топтастырудан бастап, оны дүкендердегі бақылау-кассалық машиналар (БКМ) арқылы сату және айналымнан шығаруға дейінгі кезеңдерді заңды түрде тексерді.
Бизнес пен мемлекет мүддесінің теңгерімі
Практикалық сынақтар отандық кәсіпорындар мен ірі импорттаушылардың өндірістік және қойма алаңдарында тікелей жүргізілді. Жобаға «МедиДез ҒӨБ» ЖШС, «Аврора» ӨКЖШС, «ПрофХим» ЖШС, «Вита Вент» ЖШС, «Проктер энд Гэмбл Қазақстан Дистрибьюшн» ЖШС және «Amway Central Asia» ЖШС сияқты сала көшбасшылары қатысты. Бұл нақты өндіріс жағдайында жапсырма жапсыру (стикерлеу) және тікелей басып шығару әдістерінің тиімділігін заңды бағалауға жол ашты. «МедиДез» ҒӨБ» ЖШС өндірістік цехының шебері Әмір Өтенов пилоттық форматтың практикалық маңызына тоқталып, былай деді:
Қанатқақты жоба барысында алынған деректер тұрмыстық химия мен косметикалық өнімдер нарығының ерекшеліктерін ескере отырып, нормативтік-құқықтық реттеуді жетілдіру жөніндегі мемлекеттік ұсыныстарды қалыптастыруға мүмкіндік берді. Бұл деректер алдағы уақытта тауарларды цифрлық таңбалау саласында одан әрі заңды шешімдер әзірлеу кезінде негізгі бағдар ретінде пайдаланылады.
Өнімдерді цифрлық таңбалау және қадағалау жүйесінің сипаттамасы
Елдің экономикалық қауіпсіздігін заңды қамтамасыз ету, тұтынушылық нарықтың ашықтығын арттыру және коммуналдық шаруашылық пен өндіріс салаларында заманауи бақылау тетіктерін сапалы жүзеге асыру мақсатында қабылданған мемлекеттік шаралардың маңызы зор. Ең алдымен, Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің Бірыңғай оператормен бірлесіп жүргізген пилоттық жобасы тұрмыстық химия және косметика саласында цифрлық экожүйені заңды түрде қалыптастыруға берік негіз қалады.
Құқықтық және коммерциялық-сауда салаларында СЭҚ ТН кодтары бойынша 7 тауар тобына сәйкестендіру құралдарын енгізу, 20 ірі компанияның қатысуымен 12 технологиялық эксперимент жүргізу және бақылау-кассалық машиналар арқылы өнімді айналымнан шығару процесі заңды бекітілді. Оған қоса, тұтынушылардың құқығын қорғау бағытында сабын, жуу құралдары мен сәндік косметиканың құрамын, сапасын және заңды өндірілгенін қадағалау, жапсырма жапсыру мен тікелей басып шығару әдістерін заңды қорғау шаралары қолға алынды.
Мемлекет басшысы АҚШ Сауда палатасының аға вице-президентімен кездесті — jananews.kz
