Қазақстанның Денсаулық сақтау министрлігі жас мамандардың пациенттермен ертерек жұмыс істеуін қамтамасыз ету және олардың клиникалық практикаға даярлығын арттыру мақсатында дәрігерлерді даярлау жүйесін жаңартуды жоспарлап отыр. Тиісті нормалар Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінде талқылауы басталған заң жобасында қарастырылған.
Аталған өзгерістер 2022 жылдан бастап медициналық жоғары оқу орындарына түскен студенттерге ғана қатысты болады. Бұған дейін қабылданған студенттер үшін оқу шарттары өзгеріссіз қалады, олар қолданыстағы бағдарламалар бойынша білім алып, белгіленген тәртіппен мамандыққа шығады.
Қолданыстағы модельдің шектеулері мен реформа қажеттілігі
Реформалардың қажеттілігі қазіргі даярлау моделіндегі бірқатар шектеулермен байланысты туындап отыр. Қазіргі уақытта оқу ұзақтығы интернатура мен магистратура элементтерін қосқанда 6 жылды құрайды, алайда түлектердің практикалық даярлығы жеткіліксіз деңгейде қалып келеді. Диплом алғаннан кейін түлектер резидентурадан өтпей дәрігер ретінде жұмыс істеуге құқылы емес.
Резидентураға бөлінетін мемлекеттік гранттар саны шектеулі. Осы жағдайлардың салдарынан көп жылдық оқуға қарамастан, кейбір түлектер өздерінің кәсіби қызметін бірден бастай алмайтын тығырыққа тіреледі.
Жаңа модель: резидентурасыз жұмыс істеу құқығы
Реформа шеңберінде барынша логикалық және практикаға бағытталған модельге көшу ұсынылады. Жаңа ереже бойынша, 2022 жылдан бастап оқуға түскен түлектер оқуын және интернатураны аяқтағаннан кейін резидентурадан міндетті түрде өтпей-ақ еңбек қызметін бірден бастай алады.
Оларға алты базалық бағыт бойынша дербес жұмыс істеу құқығы беріледі:
-
Жалпы дәрігерлік практика;
-
Терапия;
-
Педиатрия;
-
Хирургия;
-
Акушерия және гинекология;
-
Балалар хирургиясы.
Интернатура мен резидентураның рөлі қалай өзгереді?
Оқытудың мазмұны да елеулі түрде қайта қаралады. Ендігі кезекте интернатура формалды кезең болудан қалып, даярлау жүйесінің негізгі элементіне әрі толыққанды клиникалық практика мәртебесіне ие болады.
Интерн-дәрігерлер үшін жасалатын жаңа жағдайлар:
— Тәжірибелі тәлімгердің жетекшілігімен тікелей жұмыс істейді;
— Пациенттерді емдеу процесіне тікелей қатысады;
— Ауруханалардың медициналық ақпараттық жүйелеріне ресми қол жеткізе алады;
— Атқарған жұмысы үшін заңды түрде еңбекақы алады.
Сонымен қатар, жүйеде резидентура институты толықтай сақталады, алайда оның атқаратын рөлі өзгереді. Резидентура енді дәрігерлер үшін тар бейінді мамандануды қамтамасыз ететін тереңдетілген даярлық кезеңі ретінде ғана қызмет етеді.
Министрліктің мәлімдеуінше, бұл өзгерістер дәрігердің кәсіби даму траекториясын түсінікті әрі жүйелі етеді. Осылайша жас мамандар денсаулық сақтау жүйесіне тезірек қосылып, медициналық-санитариялық алғашқы көмек деңгейіндегі және өңірлердегі кадрлық тапшылықты жоюға, сайып келгенде, медициналық көмектің сапасын арттыруға мүмкіндік береді.
