Еуропа Одағына жасаған ресми сапары аясында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев Брюссельде ЕО және Еуропалық инвестициялық банктің (ЕИБ) жоғары лауазымды тұлғаларымен маңызды кездесулер сериясын өткізді.
Мемлекет басшысы Сауда және экономикалық қауіпсіздік мәселелері жөніндегі еурокомиссар Марош Шефчовичпен, Еуропалық Одақтың Орталық Азия бойынша арнайы өкілі Эдуардс Стипрайспен және Еуропалық инвестициялық банктің вице-президенті Марек Морамен жеке-жеке жүздесті. Келіссөздер барысында Астана мен Брюссель арасындағы стратегиялық серіктестікті жаңа деңгейге көтеру және өңірлік қауіпсіздікті нығайту мәселелері қаралды.
Мемлекеттік реформалар мен 12 миллиард долларлық сенім
Жоғары деңгейдегі ресми тұлғалармен әңгімелесу барысында Қасым-Жомарт Тоқаев ЕО жетекшілері Антониу Коштамен және Урсула фон дер Ляйенмен өткен жоғары деңгейдегі келіссөздер қорытындысын жоғары бағалады. Президент бұл жолғы сапардың негізгі нәтижесі — құны 12 миллиард доллардан асатын ірі коммерциялық келісімдер мен меморандумдарға қол қойылуы екенін жеткізді. Бұл ауқымды қаржылық көрсеткіш еуропалық іскер топтардың Қазақстан экономикасына және елде жүргізіліп жатқан институционалдық реформаларға деген жоғары сенімін білдіреді.
Еуропалық инвестициялық банкпен (ЕИБ) серіктестіктің жемісті сипатына тоқталған Президент, бұл халықаралық қаржы институтымен бірлескен жобалар Қазақстанның орнықты экономикалық дамуына және Орталық Азиядағы өңірлік өзара байланыстарды арттыруға зор септігін тигізетініне сенім білдірді. Еурокомиссар Марош Шефчович өз кезегінде бұл сапар екіжақты қарым-қатынастың мүлдем жаңа кезеңіне жол ашатынын және ұзақ жылдар бойғы бірлескен күш-жігердің заңды нәтижесі екенін мәлімдеді.
«Қазақстан – ЕО» дөңгелек үстелі: Экономикалық табыс көрсеткіштері
Брюссельде ЕО-ға мүше мемлекеттердің трансұлттық компаниялары мен іскерлік орта өкілдерінің қатысуымен ауқымды «Қазақстан – ЕО» дөңгелек үстелі ұйымдастырылды. Жиында сөз сөйлеген Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның соңғы жылдардағы макроэкономикалық табыстары мен жүйелі өзгерістеріне тоқталды. Мемлекет басшысы жария еткен негізгі экономикалық мәліметтер:
— БҰҰ Сауда және даму ұйымының (ЮНКТАД) дүниежүзілік есебіне сәйкес, Қазақстан тікелей шетелдік инвестиция тарту бойынша Орталық Азияда, посткеңестік кеңістікте және теңізге шығатын жолы жоқ дамушы елдер арасында бірінші орында;
— Былтыр ел экономикасының нақты өсімі 6,5 %-ды құрады, бұл жаһандық даму қарқынынан 2 есе жоғары. Ішкі жалпы өнім (ІЖӨ) көлемі 305 миллиард доллардан асса, Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) болжамы бойынша биыл бұл көрсеткіш 360 миллиард долларға жетеді;
— Елімізде 4 000-ға жуық еуропалық компания табысты жұмыс істейді. Нарықтағы бұрыннан келе жатқан Airbus, Polpharma, Alstom секілді алпауыттардың қатарына соңғы уақытта инвесторлардың жаңа буыны — Roca Group, Inditex, Maersk, Damen Shipyards қосылды;
— Саяси тұрақтылық пен заң үстемдігін қамтамасыз ету мақсатында Ұлттық цифрлық инвестициялық платформа («бір терезе» жүйесі) іске қосылды. Сондай-ақ, ірі инвесторларға салықтық және көші-қондық жеңілдіктер беретін Altyn Visa бағдарламасы енгізілді.
Көлік-логистика және 1 миллиард долларлық жаңа келісім
Президент Қазақстанның Еуропаны Орталық Азиямен, Қытаймен және Таяу Шығыспен байланыстыратын ең ірі өңірлік логистикалық хабқа айналу стратегиясын таныстырды. Осы мақсатта еліміз соңғы 15 жылда көлік инфрақұрылымына 35 миллиард доллардан астам қаржы салған.
Транскаспий халықаралық көлік бағдары (Орта дәліз) арқылы жүк тасымалы соңғы 6 жылда 5 есе өсіп, 4,1 миллион тоннаға жетті. Алдағы уақытта бұл көрсеткішті 10 миллион тоннаға жеткізу жоспарлануда. Осы орайда Мемлекет басшысы логистикалық инфрақұрылым саласындағы аса маңызды халықаралық мәмілені құптады, атап айтқанда, Қазақстан даму банкі мен Еуропалық инвестициялық банк арасында, сондай-ақ Commerzbank, JPMorgan Chase және Standard Chartered кіретін Банктер синдикатымен MIGA кепілдігімен құны шамамен 1 миллиард доллар болатын жаңа келісімге қол қойылды.
Стратегиялық ресурстарды технологияға айырбастау формуласы
Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстанның Еуропалық Одақ үшін ең сенімді энергетикалық және шикізаттық серіктес екенін дәлелдеді. Еуропа нарығына шығарылатын шикі мұнайдың 13 %-ы Қазақстан үлесінде, сондықтан Каспий құбыр консорциумының (КҚК) тұрақты жұмысы — басты стратегиялық басымдық.
Сонымен қатар, еліміз еуропалық серіктестерге жаңа прагматикалық формула ұсынды:
«Қазақстан ЕО аса маңызды шикізат ресурстарының тізбесіне қосқан 34 минералдың 21-імен қамтамасыз етуге әзір. Біз серіктестерге стратегиялық ресурстарға қолжетімділікті заманауи инвестиция мен озық технологияға айырбастау формуласын ұсынамыз. Бұл шикізатты өз елімізде өңдеп, қосылған құны жоғары өндіріс тізбегін құруға ықпал етеді», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Еліміз литий, никель, кобальттың мол қорын игеруге және «жасыл» сутегін өндіруге, сондай-ақ әлемдік уран нарығының 40 %-ын қамтамасыз етуші ретінде энергетикалық кооперацияны кеңейтуге ниетті. Бүгінде өнеркәсіп секторы ел ІЖӨ-нің 27 %-ын құрайды, бұл бағытта ЕҚҚБ мен ЕИБ-тің қолдауымен 190-нан астам жаңа өндіріс тізбегі іске қосылды.
Кездесулер мен дөңгелек үстел қорытындысы бойынша Тараптар конструктивті диалогты жалғастырып, бірлескен жобаларды локализациялауды одан ары тереңдетуге уағдаласты.
Әл-Фараби даңғылындағы жол апаты бойынша Александр Пак 10 жылға сотталды — jananews.kz
