Еуропалық және жаһандық деңгейдегі ең ірі әлеуметтік желілердің бірі – Х (бұрынғы Twitter) платформасы мен оның иесі Илон Масктың айналасындағы заңдық текетірес жаңа сипат алды. Франция сот билігі платформаның қызметіне қатысты ауқымды тергеу амалдарын жүргізіп жатыр. Егер миллиардер сот органдарының ресми шақыруларын елемейтін болса, оған қарсы қамауға алу туралы халықаралық ордер сұралуы мүмкін.
Тергеудің себептері мен негізгі айыптар
Париж прокуратурасы Х әлеуметтік желісіне қарсы ресми тергеуді 2025 жылдың қаңтар айында бастаған. Бұл іс Еуропарламент депутаты Эрик Боторельдің платформадағы көптеген заң бұзушылықтарға байланысты берген арызынан кейін қозғалды. Француз медиасы мен «Анадолы» агенттігінің мәліметінше, бұл істе қоғам қауіпсіздігіне қатер төндіретін аса ауыр мәселелер қаралуда. Контенттің заңсыз таралуы: Платформада адамзатқа қарсы қылмыстарды насихаттау және балаларды жыныстық зорлық-зомбылыққа итермелейтін материалдардың ашық таралуы; Желі ішіндегі ақпарат тарату алгоритмдерінің күмәнді өзгерістерге ұшырауы және оған сыртқы шетелдік күштердің ықпал ету ықтималдығы; Желіге кіріктірілген Grok жасанды интеллект чатботы арқылы Холокостты жоққа шығаруға бағытталған материалдар мен жасанды жолмен жасалған жыныстық сипаттағы (дипфэйк) бейнелерді жариялау фактілері.
Тінту амалдары мен АҚШ-пен байланыс
Тергеу аясында 2026 жылдың ақпан айында Париж прокуратурасы, Еуропалық полиция (Еуропол) және Франция жандармериясының киберқылмыспен күрес бөлімі бірлесіп, Х компаниясының Париждегі бас кеңсесінде ауқымды тінту амалдарын жүргізді. Бұл іс-қимылдар өз кезегінде Илон Масктың тарапынан қатаң сынға ұшыраған болатын.
Париж прокуроры Лор Беко RTL радиосының эфирінде мәлімдегендей, қазіргі уақытта істі үш тергеуші судья қатар жүргізіп жатыр. Сондай-ақ, прокурор өз кеңсесінің осы тергеу бойынша түсініктеме беруді сұрап, АҚШ Әділет министрлігіне ресми хат жолдағанын, бірақ әзірге оған жауап ала алмағанын мойындады. Дегенмен, басқа заңдық істер бойынша АҚШ әділет жүйесімен серіктестік жоғары деңгейде екенін жеткізді.
Қамауға алу ордерінің шығу ықтималдығы
Париж прокуратурасы Х иесі Илон Маск пен компанияның бұрынғы топ-менеджері (бас директоры) Линда Яккариноны ресми түрде жауап алуға шақырған. Линда Яккарино 24 сәуірге (кейбір деректерде 20 сәуір) шақырылса, Илон Масктың бүгін сот алдында жауап беруі тиіс еді. Әлеуметтік желі иесінің бұған дейінгі шақыруларға келмеуіне байланысты, Франция билігі үстіміздегі жылдың 7 мамырында оған қарсы алдын ала тергеу амалдарын бастап кеткен.
Прокурор Лор Беконың айтуынша, егер тергеу қорытындысы бойынша судьялар жиналған айыптаулардың негізділігіне толық сенімді болса және Илон Маск сотқа келуден бас тартуын жалғастыра берсе, заң шеңберінде оның үстінен қамауға алу туралы бұйрық (ордер) шығарылады. Алайда, прокуратура Масктың тергеуге қатысудан бас тартуы істің жалпы барысына ешқандай кедергі келтірмейтінін нақтылады.
Нұрлыбек Нәлібаев Алматы қаласының инфрақұрылымын сынға алды — jananews.kz
