Астана қаласында Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Жоғары Еуразиялық экономикалық кеңестің кеңейтілген құрамдағы кезекті отырысы өтті. Мемлекет басшысы өз сөзінде 2014 жылғы 29-мамырда Одақтың негізін қалаған Шартқа қол қойылғанын және бұл күн Жоғары кеңестің шешімімен Еуразиялық экономикалық одақ күні болып жарияланғанын атап өтті.
Астанада өтіп жатқан Жоғары кеңестің отырысы мен Еуразиялық экономикалық форум іскерлік серіктестікке тың серпін беретініне сенім білдірді.
Макроэкономикалық көрсеткіштер және жаһандық нарықтағы ахуал
Қасым-Жомарт Тоқаев ЕАЭО-ның макроэкономикалық дамуындағы оң динамика мен алдағы кезеңге арналған болжамдарды жариялады.
2026-2027 жылдары ЕАЭО елдерінің жиынтық ішкі жалпы өнім (ІЖӨ) өсімі 2,5 пайызға жуықтауға тиіс. Жаһандық нарықтағы тұрақсыздыққа қарамастан, өткен жылдың қорытындысы бойынша елдер арасындағы өзара тауар айналымы 95 миллиард доллардан асқан. Биыл бұл көрсеткіш тағы 6 пайызға ұлғайып, 100 миллиард долларлық межені еңсереді деп күтілуде. Дегенмен, Мемлекет басшысы Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) баяндамасына сілтеме жасай отырып, биыл әлем экономикасының өсімі 3 %-ға дейін баяулайтынын ескертті. Дүниежүзіндегі бұл құрылымдық өзгерістер Одаққа да әсер ететіндіктен, Бірлестікті жаңа жағдайларға бейімдеу, ішкі орнықтылықты нығайту және бәсекеге қабілеттілікті арттыру басты міндет болып табылады.
Еуразиялық интеграцияның цифрлық негізін нығайту және Қазақстан тәжірибесі
Жоғары кеңестің төрағасы ретінде Қазақстан Президенті Одақ аясында Жасанды интеллектіні жауапкершілікпен дамыту жөніндегі бірлескен мәлімдеменің қабылдануын маңызды тарихи шешім деп атады. Оның айтуынша, әлемде жасанды интеллект технологияларына құйылған қаржы 1 триллион доллардан асқан, ал алдағы онжылдықта бұл көрсеткіш 7 триллион долларға жетуі мүмкін. Мемлекет басшысы Қазақстанның цифрландыру және жасанды интеллектіні енгізу саласындағы жүйелі жетістіктерін таныстырды:
Стартап-экожүйе Astana Hub базасында толыққанды стартап ортасы қалыптасып, 100-ден астам жаңа жоғары технологиялық компания жедел дамып келеді.
Қазақстан технологияны нетто-экспорттаушы мәртебесін ресми дәлелдеді. Елдегі ІТ қызметтер экспортының көлемі 1 миллиард доллардан асты.
EGDI (E-Government Development Index) жаһандық рейтингінде Қазақстан 24-орында тұр, ал онлайн қызметтердің сапасы бойынша әлемдегі үздік ондыққа кіреді.
Астанада іске қосылған Халықаралық Alem.ai жасанды интеллект орталығы өңірдегі бағдарлама әзірлеушілер мен қолданбалы ЖИ шешімдерін енгізетін басты алаңға айналды.
Президент Одаққа мүше елдердің әрқайсысы жинақтаған үздік цифрлық тәжірибелерді бөлісіп, ұлттық құзыреттерді біріктіру арқылы ЕАЭО-ның ортақ бәсекеге қабілетін арттыруға шақырды.
Көлік дәліздерін цифрландыру және Еуразия көлік хабы
Қасым-Жомарт Тоқаев Еуразия кеңістігіндегі жалпы ұзындығы 50 мың шақырымнан асатын, Азия, Еуропа және Таяу Шығысты байланыстыратын көлік дәліздері жүйесін цифрландыруды екінші басты басымдық ретінде жариялады. Айта кетерлігі, бұл транзиттік жолдардың 10 мың шақырымнан астамы Қазақстан аумағы арқылы өтеді. Логистиканы жеделдету және транзит көлемін ұлғайту мақсатында атқарылған шаралар:
— Өткен жылдың соңынан бастап көлік дәліздерін «бір терезе» қағидатымен цифрландыратын Smart Cargo платформалық құралы жүйелі түрде енгізіле бастады.
— Қазақстанда көршілес елдермен рұқсатнамаларды электрондық бланк форматында алмасу механизмі сәтті іске қосылды.
— Еуразиялық экономикалық комиссия (ЕЭК) қазіргі уақытта ұлттық сервистердің цифрлық «сөресін» жасақтауды қолға алды.
Қазақстан Президенті Одақ аясындағы ақпараттық жүйелерді өзара кіріктіру арқылы ЕАЭО цифрлық көлік дәліздерінің толыққанды экожүйесін құруды жеделдетуді ұсынды. Бұл шаралар болашақта Еуразияның жоғары технологиялы біртұтас көлік хабын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
