Еліміздің орта білім беру жүйесін заманауи халықаралық стандарттарға сай заңды түрде дамыту, жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыру тетіктерін жетілдіру және бюджет қаражатының мақсатты жұмсалуын бақылау мақсатында маңызды реформалар жүзеге асырылуда.
Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту вице-министрі Жайық Шарбасов Орталық коммуникациялар қызметі (ОКК) алаңында өткен ресми баспасөз мәслихатында жекеменшік мектептерде мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастырудың жаңа қағидаттарын жария етті. Ведомство өкілінің мәлімдеуінше, бұл қадамдар қаржыландырудың ашықтығы мен тиімділігін арттырып, шығыстардың негізсіз өсуін тежеуге бағытталған.
«OrtaBilim» цифрлық жүйесі және тәуекелдерді азайту
Жекеменшік білім беру секторы бірқатар өңірде оқушы орындарының тапшылығын азайтуға және заманауи мектептердің ашылуына оң ықпал еткенімен, бұл салада жүйелі бақылау құралдары қажет болды. Осы мақсатта министрлік білім беруді басқарудың бірыңғай цифрлық инфрақұрылымын іске қосты.
«Бұл бағыттағы маңызды жаңалықтардың бірі — 2025 жылғы 12 қарашадан бастап «OrtaBilim» сервисінің іске қосылуы болды. Аталған жүйе лицензиялық талаптардың сақталмауы, жобалық қуаттан артық оқушы қабылдау, оқушыларды қосарлы есепке алу және ақпараттық қауіпсіздік талаптарына сәйкес келмейтін LMS (оқытуды басқару жүйелері) платформаларын пайдалану сияқты тәуекелдерді барынша азайтуға мүмкіндік берді», – деді вице-министр Жайық Шарбасов.
Бұл цифрлық шешім бюджет қаражатының нақты оқып жатқан бала санына қарай заңды әрі әділ бөлінуін автоматты түрде қадағалауға мүмкіндік береді.
Жаңа мектептерге мораторий және ағымдағы төлемдер
Қаржылық тұрақтылықты сақтау мақсатында министрлік маңызды құқықтық шектеу енгізді. 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап жаңадан ашылған жекеменшік мектептер бойынша мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыруға және ғимарат амортизациясына қатысты шығындарды қаржыландыруға (А2 және А3 компоненттері) жаңа міндеттемелер қабылдауға ресми түрде мораторий енгізілді. Бұл шара қазына жүктемесін реттеу үшін қабылданған.
Сонымен қатар, мемлекет қолданыстағы серіктес мектептер алдындағы міндеттемелерін заң аясында толық орындап жатыр. Жыл басынан бері пилоттық жоба аясында жұмыс істейтін 749 жекеменшік мектепке 100 млрд теңгеден астам қаражат толықтай төленді.
Мемлекеттік тапсырысты бөлудің жаңа өлшемшарттары
Ендігі кезекте мемлекеттік қаражат тек нақты оқушы орны тапшылығы бар өңірлердегі жекеменшік мектептерге ғана бағытталатын болады. Бұл ретте уәкілетті органдар мынадай заңды критерийлерді негізге алады:
— Елді мекенде немесе нақты ауданда мемлекеттік мектептердің жетіспеушілігі;
— Апаттық жағдайдағы және үш ауысымды мектептерді толықтай жою қажеттілігі;
— Жекеменшік білім беру ұйымында мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарының (МЖБС) сапалы орындалуы.
Бұл заңнамалық және цифрлық өзгерістер білім саласындағы мемлекеттік-жекеменшік әріптестіктің ашықтығын қамтамасыз етіп, мемлекет қаржысының тікелей балалардың сапалы білім алуына жұмсалуына кепілдік береді.
Екібастұздағы деректерді өңдеу орталығы 2027 жылы іске қосылады — jananews.kz
