Еліміздің агроөнеркәсіптік кешенін заңды қолдау, өңірлердегі мал шаруашылығын дамыту және субсидиялау тетіктерінің ашықтығын қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік органдар тарапынан ресми шаралар қабылдануда.
Kazinform тілшісінің мәліметінше Қызылорда облысындағы фермерлердің мал басын көбейтуге бағытталған мемлекеттік қолдаудың (несие мөлшерлемесін субсидиялаудың) тоқтап қалуына байланысты білдірген шағымдарына орай, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі (АШМ) мен Қызылорда облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы ресми құқықтық түсініктеме берді. Бұл бағдарлама бойынша шаруалар «Агробизнес» бағыты аясында «Аграрлық несие корпорациясы» АҚ арқылы 25,5 %-бен несие рәсімдеп, оның 6 пайызын ғана өздері төлеп, қалған бөлігін мемлекет субсидиялауы тиіс болатын. Алайда, қаржының тапшылығынан фермерлер бірнеше ай бойы толық мөлшерлемені өз қалталарынан төлеуге мәжбүр болған.
Бюджеттік трансферттер және Күту парағындағы заңды өзгерістер
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәлімдеуінше, 2023 жылдан бастап агроөнеркәсіптік кешен субъектілерін несиелеу, сондай-ақ ауыл шаруашылығы жануарларын, техника мен технологиялық жабдықтарды сатып алуға лизинг беру бойынша сыйақы мөлшерлемелерін субсидиялау бағдарламасы толықтай жергілікті бюджет базасына берілген. Бюджет заңнамасына сәйкес, бұл шаралар бірінші кезекте жергілікті бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылуы заңды түрде міндетті.
2026-2028 жылдарға арналған арнайы заңға сәйкес Қызылорда облысының жергілікті бюджетіне барлық субсидиялау бағдарламасы бойынша қаражат келесі көлемде заңды түрде бекітілді:
2026 жылы — 17,4 млрд теңге, 2027 жылы — 20,4 млрд теңге, 2028 жылы — 19,6 млрд теңге;
Ауыл шаруашылығы министрінің 2025 жылғы 2 қазандағы № 349 бұйрығымен субсидиялау қағидаларына маңызды өзгеріс енгізілді. Жаңа ереже бойынша, бағдарламада қаржы көзделмеген кезде жаңа ұсыныстарды резервке (күту парағына) қабылдау тетігі заңды түрде алып тасталды;
Осы өзгерістер күшіне енгенге дейін резервке (күту парағына) түскен және жұмыс органы қарастырып үлгермеген барлық өтінімдер заңды күшін сақтайды және бюджеттен қаражат түскен сайын бірінші кезекте орындалады.
Жаңа өтінімдерді қабылдаудың тоқтап тұру себебі
Қызылорда облыстық ауыл шаруашылығы басқармасының мәліметінше, бұл мәселе тек Сыр өңіріне ғана емес, бүкіл республика бойынша барлық аймақтарға тән. 2016-2025 жылдар аралығында облыс бойынша 3 471 қарыз шарты негізінде 2 662 шаруашылыққа 20,6 млрд теңге субсидия сәтті төленген. Ағымдағы жылдағы қаржылық тапшылық пен қабылданған шаралардың реттілігі келесі мәтінде жүйелі түрде сипатталған:
Қазіргі уақытта Қызылорда облысының әкімдігі бұл мәселені заңды бақылауына алған. Шаруашылықтар мен қаржы институттары (несие серіктестіктері) арасында құқықтық және қаржылық түсіндірме жұмыстары тұрақты түрде жүргізілуде.
Қазақстанның агроөнеркәсіптік кешені мен субсидиялау жүйесінің сипаттамасы
Елдің азық-түлік қауіпсіздігін заңды қамтамасыз ету, өңірлік шаруа қожалықтарын қолдау және коммуналдық шаруашылық пен ауыл шаруашылығы инфрақұрылымында мемлекеттік көмек тетіктерін сапалы жүзеге асыру мақсатында қабылданған шаралардың маңызы зор. Ең алдымен, АШМ тарапынан субсидиялау бағдарламаларын жергілікті бюджет есебіне заңды түрде беруі өңірлердің қаржылық дербестігін арттыруға берік негіз қалады.
