БҰҰ-ның Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы (ФАО) мен халықаралық сарапшылар Ормуз бұғазындағы ұзаққа созылған тұрақсыздық пен оның ықтимал жабылуы жаһандық ауыл шаруашылығы мен азық-түлік жүйесіне үлкен қауіп төндіріп тұрғанын мәлімдеді, — деп хабарлайды BILD.
Ұйым өкілдері бұл жағдайдың алдағы бірнеше апта ішінде ауыр гуманитарлық дағдарысқа әкелуі мүмкін екенін ескертеді.
Азық-түлік және тыңайтқыш нарығына тиетін соққы
Ормуз бұғазы — әлемдік ауыл шаруашылығы үшін өте маңызды стратегиялық бағыт. ФАО-ның бағалауынша, бұл су жолы арқылы жаһандық ауыл шаруашылығы ресурстары экспортының 20%-дан 45%-ға дейінгі бөлігі тасымалданады. Оған қоса, Иран тарапынан жабылған бұл бұғаз орналасқан Парсы шығанағы өңірі дүниежүзілік нарыққа тыңайтқыш жеткізуде негізгі рөлді атқарады.
Дағдарыстың басты себептері мен салдары мынадай болмақ:
Жеткізу тізбегінің бұзылуы: Теңіз арқылы тасымалданатын тыңайтқыштардың негізгі бөлігі осы бағыттың бұғатталуына байланысты тоқтап қалды.
Егін өнімділігінің төмендеуі: Мамандардың пікірінше, жаһандық азық-түлік өндірісінде шешуші рөл атқаратын тыңайтқыштардың тапшылығы егін көлемінің күрт азаюына әкеледі.
Бағаның өсуі және аштық қаупі: ФАО-ның бас экономисі Максимо Тореро азық-түлік бағасының күрт қымбаттауы мен өнім тапшылығы белең алатынын жеткізді. Бұл жағдай әлем бойынша 45 миллионға жуық адамды аштыққа ұшыратуы ықтимал.
Кедей елдерге әсері: Дағдарыс соққысы ең алдымен тыңайтқыштар мен энергия тасымалдаушылар импортына тікелей тәуелді дамушы әрі кедей мемлекеттерге ауыр тиеді.
Климаттық факторлар және пандемиямен салыстыру
ФАО өкілдерінің айтуынша, егер бұғаздағы ахуал ушыға түссе, оның салдары пандемия кезеңіндегі жаһандық дағдарыспен тең деңгейде болуы мүмкін. Жағдайды Экваторлық Тынық мұхитындағы судың жылынуынан пайда болатын «Эль-Ниньо» табиғи құбылысы одан айтарлықтай нашарлата түспек. Сарапшылардың болжамынша, «Эль-Ниньо» құбылысы 2026 жылдың соңына дейін үдей түседі. Бұл бүкіл әлемде су тасқындарының, жойқын құрғақшылықтардың және рекордтық жоғары температураның орнауына себеп болып, ауыл шаруашылығына қосымша соққы бағыттайды.
БҰҰ-ның халықаралық қауымдастыққа үндеуі
Ірі гуманитарлық апаттың алдын алу мақсатында БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымы барлық мемлекеттерді шұғыл түрде баламалы сауда бағыттарын іздестіруге шақырды. Сонымен қатар, халықаралық нарықтағы жағдайды тұрақтандыру үшін елдерді тыңайтқыш экспортына ешқандай жасанды шектеулер қоймауға үндеді.
