Қазақстанда халықтың табысы мен әл-ауқатын арттыру мәселесі әрдайым Үкіметтің басты назарда ұстайтын тақырыптарының бірі. Жақында мемлекеттік органдар тарапынан еліміздегі ең төменгі жалақы мөлшерін айтарлықтай көтеру жоспарланып отырғаны туралы маңызды мәлімдемелер жасалды. Қазіргі уақытта бұл көрсеткіш 85 000 теңгені құрайды. Ұлттық экономика бірінші вице-министрі Азамат Әмриннің сөзіне сүйенсек, алдағы мақсат осы базалық мөлшерлемені бірден 150 000 теңгеге дейін жеткізу болып табылады.
Оның айтуынша, әлемдік тәжірибеде ең төменгі жалақы медианалық жалақының елу пайызы көлемінде саналады. Ал Қазақстандағы медианалық жалақы шамамен үш жүз мың теңге төңірегінде болғандықтан, аталмыш меже экономикалық тұрғыдан әбден қисынды саналады. Бұл ауқымды бастаманың нақты қашан жүзеге асатыны әзірге белгісіз. Азамат Әмрин бұл өзгерістердің тікелей мемлекеттік бюджеттің мүмкіндіктеріне тәуелді екенін баса айтты. Егер биылғы жылы қазынаға түсетін түсімдердің оң динамикасы сақталып, қаржылық жағдай тұрақты болса, онда жалақыны көтеруге толықтай қаржылық мүмкіндік туады. Дегенмен, бұл тек экономика министрлігінің ғана емес, бүкіл еңбек нарығы мен өндіріс саласының келісімін қажет ететін өте күрделі процесс.
Бизнестің дайындығы және еңбек өнімділігінің рөлі
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ербол Тұяқбаев бұл мәселеге қатысты өз пікірін білдіріп, қоғамдағы түрлі талқылауларға нүкте қоюға тырысты. Оның айтуынша, 2019-2020 жылдары ең төменгі жалақы небәрі 42 000 теңге төңірегінде болған, ал содан бері ол 2 есеге өскен. Қазіргі таңда бұл көрсеткішті бірден 150 000 теңгеге көтере салу министрлікте бір сәтте қабылданатын оңай шешім емес. Оған еңбек өнімділігі және отандық кәсіпорындардың қаржылық дайындығы тікелей әсер етеді. Вице-министр жұмыс орындарын ашып отырған ірі бизнес өкілдері мен кәсіподақтармен ақылдаса отырып қана ортақ шешімге келуге болатынын ескертті. Барлық ұсыныстарды мұқият талқылап, жұмыс берушілердің жағдайын ескергеннен кейін, жыл соңына қарай нақты бір шешім ұсынылуы ықтимал.
Орташа жалақының төмендеуі және статистикалық ерекшеліктер
Бұған қоса, Сенаттағы брифинг барысында Ербол Тұяқбаев биылғы жылдың бірінші тоқсанында байқалған орташа жалақының төмендеуіне қатысты да түсініктеме берді. Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, 2026 жылдың басындағы көрсеткіштер өткен жылдың соңымен салыстырғанда азайған. Вице-министр бұл жағдайды жалақыға әсер ететін көптеген факторлармен, соның ішінде жаңа бюджеттік кезеңнің басталуымен байланыстырды. Өйткені, әдетте жыл соңында жұмыс берушілер тарапынан түрлі сыйақылар мен үстемеақылар көптеп төленеді де, ол жалпы табыс ретінде есептеліп, статистиканы уақытша жоғарылатады. Нақты себептерін Ұлттық статистика бюросы алдағы уақытта құрылымдық тұрғыда егжей-тегжейлі түсіндіріп беретін болады. Жалпы алғанда, мемлекет еңбек нарығындағы жағдайды тұрақтандырып, азаматтардың әл-ауқатын арттыру бағытында кешенді жұмыстарды жалғастыруда.
Автор: Аружан Султанбек
