Қазақстан Парламенті Мәжілісінде қауіпсіздік талаптарын сақтамай немесе ресми рұқсатсыз жаппай көкпар өткізген ұйымдастырушылардың жауапкершілігін заң жүзінде қатаңдату мәселесі көтерілді.
Мәжіліс депутаты Болат Керімбек өзінің сауалында ғасырлар бойы жалғасқан бұл ұлттық ойынның маңызына тоқталып, сонымен бірге салада қордаланған өзекті мәселелерді жария етті.
Өңірлердегі көкпар және ортақ ереженің сақталмауы
Депутаттың мәліметінше, бүгінде жаппай көкпар мәдени-спорттық іс-шара ретінде ерекше танымалдылыққа ие болуда. Әсіресе Жамбыл, Түркістан, Қызылорда және Алматы облыстарында бұл ойын өте кең таралған. Аталған өңірлерде өткен жылдың қараша-желтоқсан айларында шамамен 130-ға жуық, ал ағымдағы жылдың наурыз-сәуір айларында 80-нен астам ресми көкпар ойыны тіркелген. Алайда бұл тек ресми есепке алынған жарыстар ғана, бұдан бөлек түрлі ас пен той аясында бақылаусыз өтетін ойындар да аз емес.
2025 жылдан бастап саланы реттеу мақсатында «Жаппай көкпар» федерациясының қызметі жандандырылғанымен, іс жүзінде ортақ ережелер сақталмай келеді. Ойын барысында спорттық тәртіптің орнына күш көрсету деректері алдыңғы орынға шығып, федерацияның үйлестіру жұмыстарының әлсіздігін көрсетті.
Жарыстарда шабандоздардың жас ерекшелігі мүлдем ескерілмейді және қатысушылар саны да қадағаланбайды. Кейде бір ойынға 400-500 адамнан бастап, 1500-2000 көкпаршыға дейін қатысады, бұл қауіпсіздікті қамтамасыз етуді қиындатады. Көкпар аттарын пайдалану тәртібі нақты реттелмегендіктен, жануарларға күш қолдану, әдейі соқтығысу және аттарға допинг беру деректері жиі кездеседі.
Ақмола облысындағы қайғылы оқиға және депутаттық ұсыныс
Жаппай көкпар кезінде медициналық және ветеринарлық көмек көрсету тәртібінің толық реттелмеуі қайғылы жағдайларға әкелді. Депутат Болат Керімбек жақында болған қайғылы оқиғаны мысалға келтірді:
«2026 жылғы 26 мамырда Ақмола облысы Целиноград ауданында көкпар жаттығуы кезінде 14 жастағы жасөспірім аттан құлап, ауыр жарақат алып, көз жұмды. Алдын ала мәлімет бойынша, шара жергілікті тұрғынның бастамасымен, ешқандай ресми келісімсіз ұйымдастырылған, ал қатысушы бала спорт секциясында тіркелмеген. Қазіргі уақытта осы факті бойынша тергеу амалдары жүргізіліп жатыр».
Бұл жағдай ұйымдастырушылардың жауапкершілігін нақтылап, рұқсатсыз өтетін ойындарға бақылауды түбегейлі күшейту қажеттігін дәлелдейді.
Үкіметке жолданған нақты талаптар
Қалыптасқан жағдайды ретке келтіру мақсатында Мәжіліс депутаты Болат Керімбек Үкімет пен тиісті мемлекеттік органдардан келесі шараларды қабылдауды сұрады:
-
Заңнамалық стандарт: Жаппай көкпарға арналған арнайы қауіпсіздік стандартын заңнамалық деңгейде бекіту.
-
Міндетті бақылау: Ойынға қатысушылардың шекті санына, медициналық және ветеринарлық бақылауға міндетті талаптар енгізу.
-
Құзыреттерді бөлу: Туризм және спорт министрлігі, Ауыл шаруашылығы министрлігі, Ішкі істер министрлігі, Денсаулық сақтау министрлігі, сондай-ақ жергілікті атқарушы органдар мен федерация арасындағы құзыреттер мен жауапкершілік аясын нақты ажырату.
-
Жауапкершілікті қатаңдату: Қауіпсіздік талаптарын сақтамаған немесе мемлекеттік органдардың рұқсатынсыз өз бетінше көкпар ұйымдастырған тұлғалардың жауапкершілігін заң аясында айтарлықтай күшейту.
Солтүстік Қазақстанға тұруға келген шетелдіктер саны 3 есе артқан — jananews.kz
