АҚШ-та тірі тінмен (тірі етпен) қоректенетін аса қауіпті паразит — америкалық ет шыбынының (New World screwworm fly) дернәсілдерін жұқтырудың жаңа оқиғалары тіркелді.
Халықаралық Associated Press ақпарат агенттігі хабарлағандай, АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігі (USDA) инвазияның (паразит жұқтырудың) жаңа жағдайларын ресми түрде растады. Сарапшылар бұл індеттің елдегі мал шаруашылығы секторына орасан зор экономикалық және биологиялық зиян келтіруі мүмкін екенін ескертіп, дабыл қағуда.
Паразиттің жұмыс істеу принципі және зардап шеккен аймақтар
Америкалық ет шыбыны өзінің агрессивті көбею сипатымен ерекшеленеді. Аналық шыбындар жұмыртқаларын жануарлардың денесіндегі ең кішкентай ашық жараларға, сырылған жерлерге салады. Көбіне ірі қара мал зардап шегеді, алайда бұл паразит жабайы аңдарға, үй жануарларына және сирек жағдайда адамға да жұғуы мүмкін. Жұмыртқадан шыққан дернәсілдер өлі тінмен емес, малдың тірі етімен қоректеніп, оны ішінен жей бастайды. Қазіргі уақытта індеттің таралу географиясы мен тіркелген статистикасы бойынша Техас штатында 3 бұзау мен 1 ешкіден паразит анықталды, ал Нью-Мексико штатынан Ли округінде 1 иттің жұқтырғаны расталды.
Ғалымдарды мазалап отырған негізгі мәселе — Нью-Мексикода ауырған иттің ешқашан штат аумағынан шықпауы және Техас немесе Мексика шекарасына жақындамауы. Бұл паразиттің негізгі ошақтан тыс жерде де жасырын таралып жатқанын көрсетеді. Қазіргі уақытта әрбір инфекция ошағының айналасында радиусы 20 шақырым болатын қатаң карантин аймағы белгіленді. Мамандар малдан бөлек, Техас даласында миллиондап саналатын аққұйрық бұғылар популяциясына да үлкен қауіп төніп тұрғанына алаңдаулы.
Биологиялық бақылау әдісі және қазіргі сынақ
Көптеген жылдар бойы бұл қауіпті зиянкестің Солтүстік Америкаға қарай таралуын Панаманың оңтүстік шекарасында арнайы мемлекеттік биологиялық бақылау бағдарламасы арқылы тежеп ұстауы мүмкін. Бұл әдістің ғылыми негізі келесідей жүзеге асырылған:
-
Арнайы зертханаларда рентген сәулесі арқылы стерильденген (тұқымсыздандырылған) аталық шыбындар өсіріледі;
-
Оларды арнайы ұшақтар арқылы буферлік аймақтарда жаппай ауаға жібереді;
-
Бұл аталықтар жабайы аналық шыбындармен шағылысқан кезде, аналықтардың жұмыртқаларынан дернәсіл шықпайды. Нәтижесінде популяция табиғи түрде құриды.
Алайда, АҚШ-тың ішкі штаттарында бұл инвазияның қайта бас көтеруі көп жылдар бойы қалыптасқан биологиялық қорғаныс жүйесінің тиімділігіне үлкен сынақ болды. Мамандар іздеу және тексеру шаралары күшейген сайын, алдағы апталарда жаңа ауру ошақтарының табылу ықтималдығы жоғары екенін ескертеді.
