Түркістан облысында жауын-шашын мөлшерін жасанды түрде арттыру жөніндегі маңызды пилоттық жоба басталды.
Бул ауқымды бастама Біріккен Араб Әмірліктерінің (БАӘ) Ұлттық метеорологиялық орталығы, Түркістан облысының әкімдігі, ҚР Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі, «Қазгидромет» РМК және «Қазаэронавигация» РМК-ның өзара тығыз бірлесуімен жүзеге асырылуда.
Жобаның дайындық кезеңі аясында отандық және шетелдік ғалымдар 2020–2024 жылдар аралығындағы 39 метеостанцияның мұрағаттық деректері негізінде ауқымды ғылыми-зерттеу жұмыстарын жүргізді. Аймақтың атмосфералық үдерістері мен жер бедерінің күрделі ерекшеліктерін кешенді талдау нәтижесінде Түркістан облысы жасанды жаңбыр жауғызу технологиясы үшін ең перспективалы әрі тиімді аумақ ретінде арнайы таңдап алынды.
Технологияның жұмыс істеу принципі мен шектеулері
Жауын-шашын мөлшерін жасанды түрде арттыру технологиясы кез келген уақытта қолданыла бермейді, оның өзіндік қатаң метеорологиялық шарттары бар. «Қазгидромет» мамандарының түсіндіруінше, бұл әдістің негізгі ерекшеліктері келесідей:
Технология тек табиғи жолмен қалыптасқан және тік бағытта қарқынды дамыған будақ-жаңбырлы (Cumulonimbus) бұлттар болған жағдайда ғана нәтиже береді. Атмосфералық бұлттарға әсер ету үдерісі тек белгілі бір аймақты ғана қамтиды, жергілікті әрі қысқа мерзімді сипатқа ие. Бул технология жаһандық немесе өңірлік ірі климаттық үдерістерге ешқандай кері ықпал етпейді және табиғи ауа массаларының қозғалыс бағытын өзгертпейді.
Ғылыми-метеорологиялық сүйемелдеу және бақылау
Жобаның сәтті әрі қауіпсіз іске асуына «Қазгидромет» РМК тікелей жауапты болып табылады. Мекеме мамандары тәулік бойы атмосфералық құбылыстарға мониторинг жүргізуде. Бұл бағытта келесідей маңызды жұмыстар атқарылуда:
-
Заманауи спутниктік суреттер мен синоптикалық деректерді мұқият талдау;
-
Аспандағы бұлт жүйелерінің даму динамикасын тұрақты бақылау;
-
Технология қолданылғаннан кейін жерге түскен нақты жауын-шашын мөлшеріне математикалық және ғылыми бағалау жүргізу.
Пилоттық жоба барысында жинақталған барлық деректер жаңа технологияның тиімділігіне ғылыми тұрғыдан нақты баға беруге мүмкіндік береді. Сондай-ақ, бул әдістің қуаңшылықтан зардап шегетін оңтүстік өңірдің су теңгерімін жақсартудағы және ауыл шаруашылығы алқаптарын қолдаудағы жалпы әлеуетін тереңірек зерделеуге жол ашады.
Қазақстан ТМД елдері ішінде көшуге ең қолайлы ел атанды — jananews.kz
