Оңтүстік Корея өзіне-өзі қызмет көрсететін дүкендер саны бойынша әлемдік рекорд орнатты.
24KZ мәліметі бойынша өткен жылы бұл елде мұндай сауда нүктелерінің саны 12 000-ға жуықтап, 2022 жылғы көрсеткіштен екі есе өсті. Дегенмен, бұл модель кәсіпкерлер үшін қаншалықты тиімді? Оның негізгі артықшылықтары мен жасырын шығындары қандай?
Өзіне-өзі қызмет көрсететін дүкендердің артықшылықтары
Бұл форматтағы дүкендердің танымалдылығы бірнеше маңызды факторға байланысты:
— Сатушылар мен кассирлерге еңбекақы, әлеуметтік төлемдер төлеудің қажеті жоқ.
— Негізгі клиенттер ағыны басқа сауда орындары жабылған түнгі уақытта келеді.
— Дүкен иесінің айтуынша, сатушының дөрекілігі немесе нашар көңіл-күйі клиентке әсер етпейді. Адам өзін белгілі бір затты сатып алуға міндетті сезінбей, тыныш таңдау жасайды.
Форматтың негізгі кемшіліктері мен шектеулері
Ыңғайлылығына қарамастан, қызметкерсіз дүкендер белгілі бір қиындықтарға тап болуда. Корея Ұлттық полиция агенттігінің мәліметінше, мұндай дүкендердегі ұрлық 2021 жылы 3 514 жағдайды құраса, өткен жылы 10 000-нан асып кеткен. Кәсіпкерлер бұл мәселені қосымша бейнекамералар арқылы шешуге тырысады. Заңға сәйкес, кәмелетке толмағандарға жас мөлшерін тексеру қиын болғандықтан, мұндай дүкендерде алкоголь мен темекі сатуға тыйым салынған.
Қазақстандық кәсіпкерлердің пікірінше, бұл формат зейнеткерлер мен мүмкіндігі шектеулі жандарға (мүгедектігі бар тұлғаларға) ыңғайсыз. Оларға көмектесетін қызметкер қажет. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, адамдар арасындағы тікелей қарым-қатынастың жоғалуы қоғамдық жиындардағы жылылықты азайтады.
Форматтардың айырмашылығы мен ерекшеліктері
Дәстүрлі, автоматтандырылған және гибридті дүкендердің әрқайсысының өзіндік ерекшеліктері бар:
Адам капиталына шығын жұмсалмайды, 24/7 режимінде жұмыс істейді. Есесіне ұрлық тәуекелі жоғары (10 000-нан астам оқиға), алкоголь мен темекі сатуға тыйым салынған және тұтынушыға ешқандай жеке көмек көрсетілмейді.
Еңбекақы мен салыққа байланысты шығыны жоғары, белгіленген жұмыс сағаттарында ғана істейді. Алайда ұрлық қаупі төмен, тауар түрлеріне шектеу қойылмайды және тұтынушыға толыққанды сервис пен консультация беріледі.
Екі жүйенің артықшылығын біріктіреді. Орташа шығынмен жұмыс істеп, күндіз сатушы арқылы барлық өнімдерді сатады, ал түнде автоматты режимге өтіп, қосымша табыс әкеледі.
Бүгінде осы екі модельдің түйіскен жерінен пайда болған гибридті дүкендер трендке айналуда. Күндіз дүкенде сатушы жұмыс істейді. Ол зейнеткерлерге, мүмкіндігі шектеулі жандарға көмектеседі және заңды өнімдерді (алкоголь, темекі) сатады. Қызметкерлер үйіне қайтып, дүкен өзіне-өзі қызмет көрсету режиміне өтеді. Түнгі сауда касса-дүңгіршектер арқылы жүреді. Кәсіпкерлердің бағалауынша, мұндай гибридті дүкендерде түнгі сатылым көлемі күндізгі сатылымға қарағанда шамамен 100 долларға жоғары болады.
