Түркі әлемінің археологтары ортақ цифрлық база құруға келісті

Мажарстанның Бугац қаласында Түркі әлемінің археология саласындағы ғылыми-зерттеу институттары мен орталықтары қауымдастығының (ARICA) үшінші отырысы өтті.

Басқосуда археологиялық мұраны бірлесе зерттеу және түркі елдерінің бірыңғай цифрлық базасын жасақтау мәселелері талқыланды. Жиынға Түркі академиясының президенті Шаһин Мұстафаев, Мажарстанның «Тұран» қорының президенті Андраш Биро, сондай-ақ Әзербайжан, Қырғызстан, Түркия, Өзбекстан, Моңғолия және Мажарстанның жетекші ғылыми мекемелері мен музей мамандары қатысты.

Ынтымақтастықтың 4 негізгі бастамасы

Түркі академиясының президенті Шаһин Мұстафаев қауымдастықтың жұмысын жаңа деңгейге көтеретін төрт стратегиялық бағытты ұсынды:

ARICA халықаралық ғылыми бағдарламасы — жыл сайын ортақ нысандар мен тақырыптарды белгілеп, бірлескен далалық қазбалар мен зерттеулер жүргізу. Негізгі назар Ұлы Жібек жолы қалаларына, көшпелілер мұрасына және көне өндіріс ошақтарына аударылады.

Электрондық атлас және бірыңғай цифрлық база — археологиялық ескерткіштердің орналасқан жері, хронологиясы, 3D/фотоматериалдары, ғылыми сипаттамасы мен зерттелу деңгейін біріктіретін цифрлық қор құру.

Ғалымдар мен ұйымдар арасында экспедициялар, жарияланымдар, конференциялар мен гранттар бойынша ақпарат алмасуға арналған бірыңғай дерекқор жасау.

Қазба жұмыстарының нәтижелерін сараптап, жаңа ғылыми жаңалықтар мен алдағы жоспарларды талқылайтын тұрақты алаң құру.

Жаңа ғылыми басылым және тарихи сабақтастық

Отырыс аясында «Түркі әлемінің археологтары: қысқаша өмірбаяндар» атты жинақтың тұсауы кесілді. Бұл еңбек түркі халықтарының археология ғылымына үлес қосқан ғалымдары мен олардың ғылыми мұрасын бір жүйеге келтіруге бағытталған.

Сонымен қатар ғұндар дәуірі мен Еуразия даласының ерте тарихын зерттеуде елеулі тәжірибесі бар Мажарстан ғалымдарымен байланысты тереңдетуге айрықша мән беріліп, кездесу соңында алдағы жылдарға арналған Қорытынды қарар бекітілді.

ARICA қауымдастығының даму кезеңдері

Түркі әлемі археологтарының халықаралық желісінің қалыптасу шежіресі мен даму сатылары:

1-кезең: Түркі академиясының тікелей бастамасымен түркі мемлекеттерінің жетекші археологиялық институттары мен зерттеу орталықтарының басын біріктірген жаңа ARICA халықаралық ұйымы 2023 жылы Самарқанд қаласында құрылды.

2-кезең: Қауымдастықтың алғашқы ресми отырысы 2024 жылы Шуша қаласында, екінші отырысы — 2025 жылы Анкара мен Газиантепте өтті.

3-кезең: Ал Мажарстанда өткен үшінші отырыста түркі елдерінің археологиялық ескерткіштерінің электрондық атласын жасақтау, бірыңғай цифрлық дерекқор құру және кешенді халықаралық зерттеу бағдарламасын жүзеге асыру туралы Қорытынды қарар қабылданды.

 

Қазақстан азаматтары 2028 жылдан бастап Оңтүстік Кореяда ресми түрде жұмыс істей алады — jananews.kz

СОҢҒЫ ЖАҢАЛЫҚТАР

ЖАРНАМАspot_img