Халықтың қарқынды қартаюы мен когнитивтік бұзылыстар санының өсуі қарт азаматтардың құқықтарын қорғау жүйесіне жаңа талаптар қойып отыр.
БҰҰ-ның қарт адамдардың құқықтары жөніндегі тәуелсіз сарапшысы Звездан Пиртошек БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің 63-сессиясында баяндамасын таныстырып, егде жастағы азаматтарға көзқарасты өзгерту керектігін айтты.
Қарттардың құқықтары мен дербестігін сақтау
Сарапшының пікірінше, қоғамда әлі де егде жасты дәрменсіздік пен дербестіктен айырылу ретінде қабылдау үрдісі сақталған. Бұл жағдай қарттарға көрсетілетін күтім сапасының төмендеуіне және құқықтарының шектелуіне әкеледі. Ойлау немесе сөйлеу қабілетінде қиындықтардың болуы адамның қадір-қасиетін, құқық субъектілігін немесе негізгі адам құқықтарын жоғалтуды білдірмейді. Қарт адамдар өз өміріне қатысты шешімдер қабылдауға қатысуға құқылы. Сарапшы адам үшін шешім қабылдау дұрыс еместігін, керісінше, оның өз еркін білдіруіне және мүмкіндігінше дербестігін сақтап қалуына жағдай жасау маңызды екенін атап өтті.
БҰҰ жасына немесе диагнозына байланысты адамдардың құқықтарына шектеу қоюы мүмкін заңнамаларды қайта қарауға шақырады. Медициналық және әлеуметтік көмектің тиімділігін тек клиникалық көрсеткіштер арқылы ғана емес, қарт адамның өз өміріне ықпал ету мүмкіндігін сақтап қалғаны арқылы да бағалау қажет.
